به عقیده دکتر جفری یانگ و همکارانش تله ها شخصیتی یا طرحواره ها (lifetrap) الگوها رفتاری منفی و تکراری هستند که ریشه در کودکی دارند. نکته مهمی که در خصوص طرح واره ها وجود دارد این است که ما سالها بی آنکه متوجه شویم شاهد جولان دادن آنها در زندگی خود هستیم. در حقیقت تله ها مانند رنگها و طرحهایی هستند که روی شیشه عینک ما زده میشود و با آن عینک به جهان می نگریم. روابط، احساسات و تمامی زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد هرچند یادمان برود که عینک بر چشم داریم!
آیا احساس میکنید به اندازه کافی دوست داشتنی نیستید؟
در روابط خود با دیگران دائماً دچار مشکل میشوید؟
به دلیل ترس از طرد شدن همیشه نظر واقعی خود را بیان نمی کنید؟
تمامی اینها هشداری است برای اینکه بدانید ممکن است درگیر تعدادی از تله های شخصیتی باشید.
دوران کودکی بسیار حیاتی و مهم است و اگر کودک تا 8 سالگی تربیت اصولی داشته باشد در آینده روان سالم تری خواهد داشت. ریشه بسیاری از طرح واره ها در کودکی شکل میگیرد. در کتاب "زندگی خود را دوباره بیافرینید" دکتر یانگ 11 تله شخصیتی را بررسی می کند:
1. تله رهاشدگی:
فردی که درگیر این تله است همواره احساس میکند از طرف دیگران رها میشود و تنها می ماند. از تنهایی میترسد. معمولاً کودکانی که تجربه از دست دادن پدر و مادر در سنین کم را دارند یا در کودکی شاهد مشاجره پدر و مادر هستند بیشتر با این طرحواره درگیر هستند.برای رهایی از این تله باید از خود بپرسیم که دلیل ترس ما از تنهایی چیست؟ باید ریشه این ترس را در کودکی خود پیدا کنیم.
2. تله بی اعتمادی:
تجاوز فیزیکی یا روانی در کودکی باعث میشود که افراد مدام به این فکر باشند که دیگران در حال برنامه ریزی برای نابودی آن ها هستند. بخشیدن و سرزنش نکردن خود برای کسانی که در تله بیاعتمادی گرفتار هستند بسیار ضروری است.
3. تله محرومیت عاطفی:
این تله بر اثر برآوردن نشدن نیاز کودک به ارتباط با دیگران ایجاد میشود. افرادی که در این تله گرفتار هستند احساس میکنند که کسی آنها را دوست ندارد و همه نسبت به آنها بی توجه هستند.
4. تله محرومیت اجتماعی یا طرد شدگی:
تله انزوای اجتماعی یک تله بسیار مهم است معمولاً افرادی که در این تله گرفتار میشوند احساس میکنند که وصله ناجور اجتماعی هستند و حضور خود را در جمع ناخوشایند می دانند. همواره دیگران را با خود مقایسه میکنند و خود را کمتر از دیگران میدانند.
5. تله وابستگی:
این تله باعث میشود تصور کنید به تنهایی از پس کارها برنمیایید. برای رهایی از این تله باید از افرادی که روحیه حمایتگری دارند و دائم مراقب شما هستند مدتی دوری کنید تا بتوانید قوی باشید.
6. تله آسیب پذیری:
فرد درگیر با این تله دائماً مضطرب است که آسیب ببیند یا درگیر بیماری شود. مراقبه، ذهن آگاهی و تفکر مثبت میتواند به کاهش اثرات این تله کمک کند.
7. تله نقص یا شرم:
تله نقص یا شرم باعث میشود که فرد مدام صدای انتقاد یا تحقیر والدین را در گوش بشنود. برای رهایی از این طرحواره، به انتقادگرها درونی خود (مثلاً پدر و مادر خود در کودکی) نامه بنویسید و خشم و اندوه خود را به آنها بگویید. نیازی به ارسال نامه برای پدر و مادر خود نیست. نوشتن میتواند خشم و اندوه شما را کاهش دهد. اگر کسی از شما تعریف کرد نگویید من لایق این تعریف نیستم بگویید: «از حسن نظر شما سپاسگزارم.»
8. تله شکست:
افراد درگیر این تله پیش از شروع هر کاری شکست را میپذیرند. برای رهایی از این تله فهرستی از توانمندیهای خود تهیه کنید و به خودتان یادآوری کنید که چقدر با استعداد و توانمند هستید.
9. تله ایثارگری یا اطاعت:
اگر پاسخ شما به اکثر درخواستها بله است و توان نه گفتن ندارید احتمالاً درگیر این تله شده اید. برای رهایی از این تله اولین قدم این است که نه گفتن را تمرین کنید و از افراد خودخواه دوری کنید.
10. تله کمال طلبی:
تله کمالطلبی یا معیارهای سختگیرانه یا استانداردهای بالا باعث میشود افراد به اهداف خود بچسبند و در صورت ناکامی در دستیابی به این اهداف احساس بیارزشی کنند. پایین آوردن انتظارها و معیارها و مشخص کردن ارزش آن کار یا معیار در زندگی به رهایی از این طرحواره کمک میکند.
11. تله استحقاق:
اگر در کودکی با محدودیت خاصی روبرو نبودهاید و تمام نیازهای شما برآورده شده است این تله میتواند شما را آزار دهد. افراد درگیر تله استحقاق در بزرگسالی، کماکان لوس هستند و اگر نیازهایشان برآورده نشود اغلب قهر میکنند.
در این کتاب تاکید شده است که اولین قدم برای درمان طرحواره ها و تله ها شخصیتی آگاهی است. شناخت خود و تله ها و ریشه ها آن ها در کودکی خود قدم بزرگی در جهت درمان است.
دیدگاههای شما:
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را بیان می کند.